หากเราเอ่ยถึง 

‘ไอศกรีมรสช็อกโกแลตมินต์’
‘ฤดูฝน’
‘คนรัก’

สิ่งเหล่านี้ทำให้คุณรู้สึกแบบไหน?

ชอบ
ไม่ชอบ
หรือว่าเฉยๆ 

ไม่แปลกอะไรถ้าเราจะรู้สึกแบบใดแบบหนึ่งกับคำเหล่านี้ เพราะสมองของมนุษย์มีระบบอัตโนมัติที่คอยจัดหมวดหมู่ประสบการณ์ต่างๆ ที่พบเจอ แบ่งคร่าวๆ ตามความรู้สึกว่า ชอบ ไม่ชอบ หรือเฉยๆ

และปฏิกิริยาของเราที่มีต่อแต่ละความรู้สึกก็คือ

วิ่งไล่ตามสิ่งที่ทำให้มีความสุข
หลีกหนีจากสิ่งที่ทำให้ทุกข์
และเมินเฉยต่อสิ่งไม่ได้ทำให้รู้สึกอะไรนัก

แน่นอนว่าแม้จะเป็นของสิ่งเดียวกัน ทุกคนก็มีความรู้สึกต่างกันออกไป

อย่างบางคนชอบกินไอศกรีมมินต์ช็อก และบางคนไม่ชอบ

การจัดหมวดหมู่แบบนี้มีประโยชน์ต่อการตัดสินใจแทบทุกอย่างตลอดชีวิตของเรา ไม่ว่าจะเป็นการเลือกเรียนในสายที่ชอบ การปฏิเสธงานที่ไม่ถูกใจ หรือการคบหากับใครสักคน

แต่บางครั้งการจัดหมวดหมู่เช่นนี้ก็ทำให้ชีวิตลำบาก เช่น อย่างเวลาที่ความรู้สึกของเปลี่ยนไป จากชอบกลายเป็นไม่ชอบ หรือ จากไม่ชอบกลายเป็นชอบ เราก็มักจะรู้สึกว่ามันยอมรับได้ยาก เพราะว่าลึกๆ แล้วยังยึดติดกับหมวดหมู่ที่สมองจัดเอาไว้ 

หรือเมื่อไม่สามารถวิ่งหนีสิ่งที่ไม่ชอบ และไล่ตามสิ่งที่ชอบได้
เราก็จะรู้สึกอึดอัดใจมากๆ เช่นเดียวกัน

และบางทีเราก็แอบคาดหวังกับความรู้สึกจนผิดหวังในตัวเองอยู่บ่อยๆ เช่น ทำไมเราไม่ชอบวิชาคณิตศาสตร์นะ ถ้าชอบก็คงได้ทำอาชีพที่รายได้สูงกว่านี้ หรือ ทำไมเราต้องชอบสีชมพูนะ ทั้งที่นิสัยเรามันดูไม่ค่อยเข้ากับสีนี้เลย

อาจจะฟังดูตลกถ้าพูดว่า เมื่อมันเริ่มทำให้เรามี ‘ความทุกข์’ เราก็เลยอยากจะวิ่งหนีจากมัน
แต่ไม่ว่าจะพยายามหนียังไงก็หยุดคิดไม่ได้ นั่นก็เพราะว่ามันไม่ใช่สิ่งที่เราควบคุมได้
เมื่อพยายามไม่คิด ก็ยิ่งเป็นการคิดถึงมันมากขึ้นไปอีก

เกริ่นมาเสียยาว แต่สิ่งที่เราอยากจะแนะนำจริงๆ คือวิธีแก้
ตอนนี้แหละที่ การสังเกตแบบไม่ตัดสิน (Non-Judgemental Observation) เข้ามามีบทบาท